Elixe castelán

Páxina de inicio Inicio

Área restrinxida Área restrinxida

Correo electrónico

RSS

Ver toda a axenda [+]

Diocese»Arquivo Capitular

ARQUIVO CAPITULAR E HISTÓRICO DIOCESANO


Localización: Dentro da mesma catedral de Tui, no chamado “Palacio da Contadoría”: engadido que foi construído no século XVIII.

Enderezo: Praza de San Fernando, s/n Apartado 82 36700 TUI

Teléfono: 986 600 879

Correo electrónico

Horario para os investigadores:

Mércores e venres, de 10:00 a 14:00 horas

Debido á estructuración que leva a cabo mantense a restrición a dous días á semana e co horario antes indicado, aínda que en casos excepcionais e xustificables pódese concertar a ampliación dos mesmos.

HISTORIA DO ARQUIVO

En realidade, trátase de dous arquivos, o Arquivo Capitular ou Catedralicio e o Arquivo Histórico Diocesano, que funcionaron en locais independentes ata que en 1994 foron unificados nunha mesma sede.

Arquivo Capitular ou Catedralicio

Para xulgar os avatares históricos dos centros librarios e documentais en España non se pode esquecer o trauma producido pola invasión sarracena no século VIII e o seu asentamento na península ibérica, así como as sucesivas incursións normandas. O ilustre historiador tudense, Francisco Ávila y la Cueva, na súa Historia de Tui e o seu Bispado (tomo I, páxina 93 e seguinte) di que no ano 997 Almanzor, xeneral dos mouros de Córdoba, cos seus poderosos exércitos atravesou o Miño, tomou pola forza a nosa cidade e en castigo por facerlle fronte demoleuna na súa maior parte e saqueouna, dirixíndose despois a Santiago. A principios do século XI volveu Tui a padecer o lamentable asalto dos normandos que a deixaron “deserta, viúva e enlutada por moitos anos”. Moi poucos foron os libros, privilexios e documentos en pergamiño da catedral que sobreviviron á destrución e ás chamas provocadas por aquelas hordas enfurecidas.

A posterior recuperación do patrimonio bibliográfico e documental, que non se perdeu, foi unha labor lente e laboriosa dos bispos e do cabildo de Tui. Cara a 1923 o eminente investigador Pascual Galindo Romeo, catedrático da Universidade de Santiago e posteriormente da Central de Madrid, concluíu a redacción do catálogo dos documentos medievais do Arquivo capitular tudense co propósito de que se procedese á súa inmediata publicación. O plan trazado polo profesor Galindo non se cumpriu, o catálogo non se publicou, pero consérvanse as case mil fichas manuscritas, rigorosamente cumprimentadas con referencias precisas á Historia Sagrada do P. Flórez, nas que describe e identifica os novecentos pergamiños. A copia máis antiga conservada no Tumbo é do ano 934 (documento de Ramiro II, 931-950), con todo o primeiro pergamiño orixinal é a doazón de diversos mosteiros feita por dona Urraca á Igrexa de Tui o 13 de xuño de 1071. Os fondos máis antigos comprenden, ademais, diversas escrituras dos dous libros Tumbo (libros de rexistro de documentos, compostos no s. XVI) e dos protocolos notariais.

Arquivo Histórico Diocesano

O Arquivo Histórico Diocesano foi erixido en 1974 para asegurar e difundir o patrimonio documental, conservado nos arquivos parroquiais da diocese con celoso esmero polos párrocos. Ese inapreciable tesouro documental chegou íntegro ata nós, salvo moi contadas excepcións en que sufriu deterioracións por abandono persoal ou por destrución intencionada, como é o caso do saqueo e queima dos arquivos das parroquias de Porriño, de Villavieja e de Redondela cando a invasión dos franceses en 1809. Para evitar perdas irreparables das fontes que posibilitan a reconstrución da vida relixiosa, cultural, económica e social dos tempos pretéritos, en 1971 a Conferencia Episcopal Española determinou considerásese a urxente necesidade da transferencia dos arquivos parroquiais, con máis de cen anos de antigüidade, ao Arquivo Históricos Diocesano. Facéndose eco desa importante iniciativa, o Boletín Oficial do Bispado de Tui-Vigo, número 115 (1974), publicou o decreto do entón bispo da diocese, D. José Delicado Baeza, no que dicía: “De conformidade co acordo da Conferencia Episcopal Española dispomos que os arquivos parroquiais con antigüidade de cen anos transfíranse ao arquivo xeral diocesano, conservando a súa propiedade as respectivas parroquias”.

Co mencionado decreto do 1 de maio de 1974 creouse o Museo e Arquivo Histórico Diocesano baixo a dirección do sempre lembrado D. Jesús Gómez Sobrino. As dúas entidades patrimoniais e culturais permaneceron unidas e ocuparon o nobre edificio do antigo hospital de pobres e peregrinos, inmediato á catedral, que o prelado D. Juan Manuel Rodríguez Castañón construíra ás súas expensas en 1756 sobre outro anterior, levantado no século XVI polo seu predecesor D. Diego de Torquemada.

Cara a 1983, para mellorar o ordenamento físico do Arquivo Capitular, habilitáronse as dependencias do desusado vestiario do cabildo, situadas no lado norte da catedral e cuxas obras foran realizadas o ano 1797 en tempos do bispo D. Juan García Benito. Corría o ano 1994 cando se trasladou tamén alí o Arquivo Histórico Diocesano. Desde xuño de 1998, xa co bispo D. José Diéguez Reboredo, separáronse totalmente os Arquivos Catedralicio e Diocesano do Museo Histórico Diocesano, sendo nomeados respectivamente dous directores que velan con absoluta independencia polo perfecto desenvolvemiento das actividades de conservación, investigación e divulgación do patrimonio artístico e documental de ambos organismos.

Os fondos do Arquivo Histórico Diocesano están constituídos por moi diversas clases de documentación: cartapacios e libros manuscritos e impresos. O fondo que ocupa máis metros dos andeis é o dos libros parroquiais; estes libros, con máis de cen anos de antigüidade, proceden dos arquivos parroquiais cuxos comezos se remontan á segunda metade do século XVI e primeira do seguinte. En efecto, o ano 1568 o bispo D. Diego de Torquemada publicou na diocese tudense os decretos do concilio de Trento (1563) polos que se establecía que se abrisen en cada parroquia os libros de bautizados, casados e defuntos.

ENLACE PARA VER OS FONDOS: Guía do patrimonio documental da provincia de Pontevedra: “Arquivo Capitular e Histórico Diocesano de Tui”

GUÍA DE ARQUIVOS HISTÓRICOS Xunta de Galicia- Usuario: ahdt. Contrasinal: tui. Desmarcar, se fose necesario. "Activar el bloqueo de elementos emerxentes"

BOLETÍNS DA DIOCESE DESDE 1859-1899 GALICIANA

Subir a inicio